Κυριακή, 15 Ιανουαρίου 2017

Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν





Της Ναταλίας Γρίβα, Διεθνολόγου

Η διεθνής κοινότητα ήρε όλες τις οικονομικές κυρώσεις που συνδέονται με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, όπως προβλέπει η συμφωνία η οποία επιτεύχθηκε στις 14 Ιουλίου 2015.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), αρμόδια να ελέγχει τη δραστηριότητα του Ιράν στον πυρηνικό τομέα, έδωσε το πράσινο φως για την εφαρμογή της συμφωνίας, υπογραμμίζοντας ότι η Τεχεράνη τήρησε τις δεσμεύσεις της για τον περιορισμό του πυρηνικού της προγράμματος.
«Με το Ιράν να έχει τηρήσει τις δεσμεύσεις του, σήμερα, οι πολυμερείς και εθνικές οικονομικές και χρηματοπιστωτικές κυρώσεις που συνδέονται με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα αίρονται», ανέφεραν σε κοινή δήλωσή τους η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Φεντερίκα Μογκερίνο και ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Τζαβάντ Ζαρίφ.
Δηλώσεις Ιρανού Προέδρου, Χασάν Ροχανί
«Χρυσή σελίδα» στην ιστορία της χώρας του χαρακτήρισε ο Ιρανός πρόεδρος Χασάν Ροχανί τη συμφωνία με τις μεγάλες δυνάμεις για τα πυρηνικά, η οποία οδήγησε σε άρση των οικονομικών κυρώσεων που πλήττουν εδώ και χρόνια αυτή την περιφερειακή δύναμη, πλούσια σε κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου.
«Εμείς οι Ιρανοί, τείνουμε το χέρι στον κόσμο σε ένδειξη ειρήνης και αφήνοντας πίσω μας όλες τις εχθρότητες, τις υποψίες, τις συνωμοσίες, ανοίγουμε μια νέα σελίδα στις σχέσεις του Ιράν με τον κόσμο», είπε σε μήνυμά του προς τον λαό.
Ο Ροχανί υποστήριξε ότι η πυρηνική συμφωνία δεν είναι ενάντια στα συμφέροντα καμίας χώρας. «Οι φίλοι του Ιράν», πρόσθεσε, «είναι ευχαριστημένοι και οι αντίπαλοί του δεν θα πρέπει να ανησυχούν. Το Ιράν δεν αποτελεί απειλή για καμιά χώρα αλλά κομίζει μήνυμα ειρήνης, σταθερότητας και ασφάλειας στην περιοχή και στον κόσμο».
Ο Ιρανός πρόεδρος θέλησε να κατευνάσει τις επικρίσεις στη χώρα του τονίζοντας ότι η πυρηνική συμφωνία δεν ήταν η νίκη μιας πολιτικής τάσης. Τους τελευταίους μήνες υπερσυντηρητικοί κύκλοι, που αποτελούν μικρή μειονότητα ακόμη και μεταξύ των συντηρητικών, εξέφρασαν την αντίθεσή τους στην πυρηνική συμφωνία.
«Τώρα που οι ήρθησαν οι κυρώσεις, ήρθε η ώρα να οικοδομήσουμε τη χώρα», πρόσθεσε και κάλεσε σε οικονομικές μεταρρυθμίσεις και λιγότερη εξάρτηση από τα έσοδα του πετρελαίου.
Μάλιστα, σημείωσε ότι οι χαμηλές τιμές του πετρελαίου ήταν ο καλύτερος λόγος για να κοπεί ο ομφάλιος λώρος με το πετρέλαιο.
Δηλώσεις διεθνούς κοινότητας:
Ο υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας Φίλιπ Χάμοντ ανέφερε πως η πυρηνική συμφωνία επετεύχθη έπειτα από χρόνια υπομονετικής και επίμονης διπλωματίας και δύσκολων τεχνικών εργασιών, οδήγησαν στον σημαντικό περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης.
«Η πυρηνική συμφωνία με το Ιράν, στην επίτευξη της οποίας η Βρετανία διαδραμάτισε καίριο ρόλο, κάνει την Μέση Ανατολή και τον υπόλοιπο κόσμο πιο ασφαλή», εκτίμησε και εξέφρασε την ελπίδα ο επιχειρηματικός κόσμος της Βρετανίας να αδράξει τις ευκαιρίες που του προσφέρονται από την σταδιακή άρση των κυρώσεων.
Σύμφωνα με τον Γάλλο ΥΠΕΞ Λοράν Φαμπιούς, το Παρίσι θα βρίσκεται σε επαγρύπνηση για την αυστηρή τήρηση και εφαρμογή των όρων της συμφωνίας.
«Ακόμα και μετά την υπογραφή της πυρηνικής συμφωνίας, το Ιράν δεν έχει εγκαταλείψει το στόχο του να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και συνεχίζει με τις ενέργειές του να προκαλεί την αποσταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής, σκορπίζοντας τον τρόμο σε όλο τον κόσμο, παραβιάζοντας διεθνείς δεσμεύσεις που έχει προσυπογράψει», είπε από την πλευρά του ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Ακόμη, επεσήμανε πως η διεθνής κοινότητα θα πρέπει να παρακολουθεί τις ενέργειες του Ιράν για να διασφαλίσει ότι η Τεχεράνη δεν θα κατασκευάσει πυρηνικά όπλα.
Η Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ είναι οι δύο βασικές χώρες που έχουν εκφράσει επανειλημμένα ανησυχίες και την αντίθεσή τους στην πυρηνική συμφωνία, η οποία επιτρέπει στο Ιράν να ενισχύσει τη θέση του στην περιοχή.
Ιστορικό του Πυρηνικού Προγράμματος του Ιράν
Το 2002 φτιάχνεται ο πρώτος πυρηνικός αντιδραστήρας στο Ιράν από Ρώσους τεχνικούς παρά τις σκληρές κριτικές των Η.Π.Α.
Ένα χρόνο αργότερα ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας δίνει μικρό χρονικό περιθώριο στο Ιράν να παρουσιάσει τις μελέτες του για τα πυρηνικά προγράμματα, ώστε να αποδείξει ότι η πυρηνική ενέργεια δεν προορίζεται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων. Το 2003 το Ιράν ισχυρίζεται ότι θα περιορίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου και θα επιτρέψει στενότερη επίβλεψη των προγραμμάτων του από την εποπτεία των Ηνωμένων Εθνών. Ο ΔΟΑΕ επιβεβαιώνει ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις για πρόγραμμα πυρηνικών όπλων.
Δύο χρόνια αργότερα ο ΔΟΑΕ επιπλήττει το Ιράν για την μη πλήρη συνεργασία του σε μια έρευνα όσον αφορά τις πυρηνικές του δραστηριότητες και αναγκάζεται να υποχωρήσει υπογράφοντας μια συμφωνία με την Ευρώπη,  σύμφωνα με την οποία το Ιράν αναστέλλει  το μεγαλύτερο μέρος του εμπλουτισμού ουρανίου.
Το Φεβρουάριο του 2006 ο ΔΟΑΕ κάνει αναφορά το Ιράν στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και στις 31 Αυγούστου περνάει το ψήφισμα για το Ιράν να σταματήσει τις πυρηνικές του δραστηριότητες.
Το 2013 κερδίζει τις προεδρικές εκλογές ο Hassan Rouhani.
Τον Ιούλιο του 2014 επετεύχθη συμφωνία περιορισμού παραγωγής  αλλά και εμπλουτισμού πλουτωνίου στο Ιράν πό τις ΗΠΑ την Βρετανίας, τη Γαλλίας, την Κίνας, τη Ρωσίας και τη Γερμανία. Η συμφωνία προβλέπει  άρση των διεθνών κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν με αντάλλαγμα τη δέσμευση της Τεχεράνης ότι δεν θα αποκτήσει ατομικό όπλο και θα περιορίσει το πυρηνικό της πρόγραμμα για ειρηνικούς σκοπούς.
Το Σεπτέβριο του 2015 ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας συλλέγει περιβαλλοντικά δείγματα από το στρατιωτικό χώρο Parchin, νότια της Τεχεράνης, το οποίο είναι αφιερωμένο στην έρευνα, στην ανάπτυξη και στην παραγωγή πυρομαχικών, ρουκετών και εκρηκτικών.
Τον Οκτώβριο του 2015 το κοινοβούλιο του Ιράν ενέκρινε τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα με 161 ψήφους υπέρ, 59 κατά και 13 αποχές.
Τον Νοέμβριο του 2015 το Ιράν άρχισε να θέτει εκτός λειτουργίας συσκευές φυγοκέντρισης σε πυρηνικές του εγκαταστάσεις, βάσει των όρων της συμφωνίας που σύναψε τον Ιούλιο για το πυρηνικό του πρόγραμμα σύμφωνα με το ιαπωνικό πρακτορείο ειδήσεων Kyodo, επικαλούμενο δηλώσεις που έκανε ο επικεφαλής του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στο Τόκιο.
«Αρχίσαμε τις προκαταρκτικές εργασίες για την εφαρμογή της συμφωνίας», δήλωσε ο επικεφαλής του Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας του Ιράν, Αλί Ακμπάρ Σαλεχί.
Τον Ιανουάριο του 2016, ο υπουργός εξωτερικών των Η.Π.Α. δήλωσε ότι το Ιράν θα σφραγίσει με τσιμέντο τον αντιδραστήρα του Αράκ.
Το Ιράν έχει απομακρύνει την καλάνδρια, δηλαδή την κεντρική δεξαμενή, του πυρηνικού αντιδραστήρα του στο Αράκ και ο χώρος θα γεμίσει με τσιμέντο εντός των επομένων ωρών, ανακοίνωσε ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Τζον Κέρι.
«Μόλις χθες ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Μοχαμάντ Τζαβάντ Ζαρίφ, μου ανέφερε ότι η δεξαμενή του πυρηνικού αντιδραστήρα πλουτωνίου έχει απομακρυνθεί και ότι μέσα στις επόμενες ώρες θα την γεμίσουν με τσιμέντο και θα καταστραφεί», είπε ο κ. Κέρι.
Η απομάκρυνση της δεξαμενής είναι ένας από τους βασικούς όρους της συμφωνίας που επιτεύχθηκε το 2015 για τον τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, σε αντάλλαγμα για την άρση των κυρώσεων σε βάρος της χώρας. Η «Ημέρα Υλοποίησης», όταν δηλαδή θα αρχίσει η άρση των κυρώσεων, «πιθανότατα θα έρθει πολύ σύντομα», συνέχισε ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας.
Το ιρανικό πρακτορείο Fars είχε μεταδώσει την Τρίτη, επικαλούμενο «πληροφορημένη πηγή», ότι ο πυρήνας του αντιδραστήρα του Αράκ έχει απομακρυνθεί και έχει κλειστεί με τσιμέντο.

Δεν υπάρχουν σχόλια: